ચીનની બેવડી નીતિ પર અમેરિકા સાવચેત: ભારતને આપી ચેતવણી, પાકિસ્તાનને હથિયારોનો સપોર્ટ

અમેરિકાની ભારતને ચેતવણી: ચીનની બેવડી રણનીતિ, એક તરફ LAC પર શાંતિ, બીજી તરફ પાકિસ્તાનને હથિયારો

અમેરિકાએ ભારતને ચીનની બેવડી રણનીતિ અંગે સાવચેત રહેવા ચેતવણી આપી છે. પેન્ટાગોનના 2025ના રિપોર્ટ અનુસાર, ચીન એક તરફ ભારત સાથે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) પર તણાવ ઘટાડવાના પ્રયાસો કરી રહ્યું છે, જ્યારે બીજી તરફ પાકિસ્તાન સાથે સૈન્ય સહયોગ સતત વધારી રહ્યું છે.

LAC પર તણાવ ઘટાડવાની વાત, પરંતુ વિશ્વાસનો અભાવ યથાવત
રિપોર્ટમાં જણાવ્યા મુજબ, ઓક્ટોબર 2024માં ભારત અને ચીને LAC પર બાકી રહેલા સંઘર્ષવાળા વિસ્તારોમાંથી સૈન્ય પાછું ખેંચવા સંમતિ વ્યક્ત કરી હતી. જોકે પેન્ટાગોનનું માનવું છે કે ચીનનો મુખ્ય હેતુ ભારત સાથે સંબંધો સામાન્ય બનાવી તેને અમેરિકાની વધુ નજીક જવાથી અટકાવવાનો છે.
ભારત-ચીન વચ્ચે વિશ્વાસનો અભાવ હજુ પણ યથાવત છે, ખાસ કરીને અરુણાચલ પ્રદેશને લઈને. ચીન અરુણાચલને પોતાનો હિસ્સો ગણાવે છે અને બેઇજિંગ માટે આ મુદ્દો તાઇવાન અને સાઉથ ચાઇના સી જેટલો જ મહત્વનો છે.

પાકિસ્તાનને હથિયારોની સતત સપ્લાય
પેન્ટાગોનના રિપોર્ટમાં પાકિસ્તાનમાં ચીનની વધતી સૈન્ય ભૂમિકા પર ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. 2020થી અત્યાર સુધી ચીન પાકિસ્તાનને 36 J-10C લડાકુ વિમાન આપી ચૂક્યું છે. બંને દેશો સાથે મળીને JF-17 ફાઇટર જેટ પણ બનાવી રહ્યા છે.
આ ઉપરાંત પાકિસ્તાનને ચીની ડ્રોન, નૌકાદળના આધુનિક ઉપકરણો મળી રહ્યા છે. ડિસેમ્બર 2024માં ચીન અને પાકિસ્તાને સંયુક્ત આતંકવાદ વિરોધી સૈન્ય અભ્યાસ પણ કર્યો હતો. રિપોર્ટમાં એ પણ સંકેત આપવામાં આવ્યો છે કે ભવિષ્યમાં પાકિસ્તાનમાં ચીની સૈન્ય ઠેકાણાં ઊભા થઈ શકે છે, જેના કારણે ભારતની સરહદ નજીક ચીનની હાજરી વધશે.

બાંગ્લાદેશ સહિત 21 દેશોમાં મિલિટરી બેઝની યોજના
ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી (PLA) બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાન સહિત વિશ્વના 21 દેશોમાં નવા મિલિટરી બેઝ બનાવવાની યોજના પર કામ કરી રહી છે. હેતુ છે નેવી અને એરફોર્સને દૂરના વિસ્તારોમાં ઓપરેશન માટે સહાય આપવી.
મલક્કા સ્ટ્રેટ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને આફ્રિકા-મિડલ ઈસ્ટના વ્યૂહાત્મક વિસ્તારો પર ચીનનો ખાસ ફોકસ છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ બેઝનો ઉપયોગ સૈન્ય ઉપરાંત ગુપ્તચર માહિતી એકત્રિત કરવા માટે પણ થઈ શકે છે.

2027 સુધી ચીનના ત્રણ મોટા લક્ષ્યો
પેન્ટાગોનના રિપોર્ટ અનુસાર, ચીને 2027 સુધીમાં પોતાની સેનાને એવી ક્ષમતા આપવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે કે તે

• તાઇવાન સામે નિર્ણાયક જીત મેળવી શકે,
• ન્યુક્લિયર અને સ્ટ્રેટેજિક ક્ષેત્રે અમેરિકાને સંતુલિત કરી શકે,
• એશિયાના અન્ય દેશો પર દબાણ બનાવી શકે.

આ માટે ચીન કમાન્ડ અને કંટ્રોલ સિસ્ટમ મજબૂત કરી રહ્યું છે અને વિદેશી સૈન્ય માળખાનું સંચાલન વધુ અસરકારક બનાવવાની તૈયારીમાં છે.

અમેરિકાનું વલણ: તાકાત દ્વારા શાંતિ
અમેરિકાનું કહેવું છે કે તેનો હેતુ ચીનને નીચું દેખાડવાનો નથી, પરંતુ ઇન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારમાં કોઈ એક દેશ પ્રભુત્વ ન જમાવે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. અમેરિકા ‘તાકાત દ્વારા શાંતિ’ જાળવવાની નીતિ અપનાવી રહ્યું છે.
રિપોર્ટમાં ઉલ્લેખ છે કે ચીન પોતાની સેનાને અમેરિકાને ‘મજબૂત દુશ્મન’ માનીને તૈયાર કરી રહ્યું છે અને પરમાણુ હથિયારો, લાંબા અંતરની મિસાઈલ, નૌકાદળ, સાયબર અને અવકાશ ક્ષમતાઓમાં ઝડપી વધારો કરી રહ્યું છે.

તાઇવાન મુદ્દે વધતો ખતરો
PLA તાઇવાનને બળજબરીથી કબજે કરવા માટે સમુદ્રી હુમલા, મિસાઇલ સ્ટ્રાઇક અને નાકાબંધી જેવા અનેક વિકલ્પો પર કામ કરી રહી છે. 2024માં આવા અનેક સૈન્ય અભ્યાસ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં અમેરિકી સેનાઓને પણ નિશાન બનાવવાની તૈયારી દેખાઈ હતી.

આ સમગ્ર રિપોર્ટથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ચીન શાંતિની વાતો સાથે સાથે પોતાની વૈશ્વિક સૈન્ય શક્તિ ઝડપથી વધારી રહ્યું છે, જે ભારત સહિત સમગ્ર ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર માટે ચિંતા વધારનારું છે.