હોર્મુઝ હવે પહેલા જેવું નહીં રહે: ઈરાનનો સ્પષ્ટ સંદેશ, ‘અમેરિકા પર આજે કે ભવિષ્યમાં વિશ્વાસ નહીં કરીએ’

તેહરાન: મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વચ્ચે ઈરાને હોર્મુઝ જળમાર્ગને લઈને મોટું નિવેદન આપ્યું છે. ઈરાની નેતૃત્વે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે હોર્મુઝની સુરક્ષા અને દેખરેખ હવે તેમની પોતાની વ્યૂહરચના મુજબ થશે અને અમેરિકા પર ન તો આજે વિશ્વાસ છે અને ન તો ભવિષ્યમાં રહેશે.

વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વેપાર માર્ગોમાંથી એક ગણાતા હોર્મુઝ જળમાર્ગને લઈને ઈરાનના આ નિવેદનથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. હોર્મુઝમાંથી વિશ્વના મોટા ભાગના કાચા તેલ અને ગેસના જહાજો પસાર થાય છે, જેના કારણે આ વિસ્તારની કોઈપણ હલચલ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોને સીધી અસર કરે છે.

‘અમારી સુરક્ષા અમારી રીતે’

ઈરાનના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે હોર્મુઝ ક્ષેત્રની સુરક્ષા માટે હવે તેઓ પોતાની નીતિઓ અને રાષ્ટ્રીય હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેશે. તેમના કહેવા મુજબ, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અમેરિકાની નીતિઓ અને પગલાંઓને કારણે બંને દેશો વચ્ચેનો વિશ્વાસ સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ ગયો છે.

ઈરાનનું કહેવું છે કે પ્રદેશની સ્થિરતા માટે બહારની શક્તિઓ કરતાં સ્થાનિક દેશોની ભૂમિકા વધુ મહત્વપૂર્ણ હોવી જોઈએ. આ કારણસર હોર્મુઝ વિસ્તારમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને નવી વ્યૂહરચના અપનાવવામાં આવશે.

વિશ્વ માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે હોર્મુઝ?

હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર્શિયન ગલ્ફને ઓમાનની ખાડી અને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. વૈશ્વિક કાચા તેલના મોટા પ્રમાણમાં નિકાસ માટે આ માર્ગનો ઉપયોગ થાય છે. સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ, કુવૈત, કતાર અને ઈરાક જેવા દેશોનું તેલ આ જ માર્ગથી વિશ્વ બજારોમાં પહોંચે છે.

તેથી હોર્મુઝમાં કોઈપણ પ્રકારનો તણાવ અથવા નિયંત્રણ સંબંધિત ફેરફાર આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવ અને વૈશ્વિક વેપાર પર અસર કરી શકે છે.

અમેરિકા-ઈરાન સંબંધોમાં યથાવત અવિશ્વાસ

ઈરાનના નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અમેરિકા સાથેના સંબંધોમાં હજુ પણ અવિશ્વાસનું વાતાવરણ યથાવત છે. બંને દેશો વચ્ચે વર્ષોથી પરમાણુ કાર્યક્રમ, પ્રતિબંધો અને પ્રાદેશિક સુરક્ષાને લઈને મતભેદો રહ્યા છે.

ઈરાને જણાવ્યું કે ભૂતકાળના અનુભવોને જોતા અમેરિકાના વચનો અને નીતિઓ પર વિશ્વાસ કરવો મુશ્કેલ છે. તેથી ભવિષ્યની તમામ સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક યોજનાઓ ઈરાન પોતાના હિતોને કેન્દ્રમાં રાખીને બનાવશે.

વૈશ્વિક બજારોની નજર

ઈરાનના આ નિવેદન બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય અને ઊર્જા બજારોની નજર હવે હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર કેન્દ્રિત થઈ ગઈ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો વિસ્તારમાં સ્થિરતા જળવાઈ રહેશે તો વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર મોટી અસર નહીં પડે, પરંતુ કોઈપણ નવા તણાવથી તેલના ભાવમાં અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે.

હાલ માટે હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર જહાજોની અવરજવર ચાલુ છે, પરંતુ ઈરાનના નવા સંકેતો દર્શાવે છે કે આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગની સુરક્ષા અને દેખરેખ અંગે આગામી સમયમાં નવા નિયમો અને અભિગમ જોવા મળી શકે છે.